Dobiesław Damięcki

Był aktorem, reżyserem, związanym z zespołem Reduta i teatrami wielu miast, głównie Warszawy. Organizator aktorskiego życia zawodowego, w 1921 r. uczestnik III Powstania Śląskiego oraz ruchu oporu podczas II wojny światowej.

Dobiesław Damięcki urodził się 2 kwietnia 1899 roku w Karniewku, pow. Pułtusk. Jego rodzice: Stefan i Karolina z Pomaskich. Był uczniem Gimnazjum im. Króla Władysława IV w Warszawie – jednym z pierwszych drużynowych 17 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Od 1917 r. pod pseudonimem „Sułkowski”, był członkiem Lotnego Oddziału Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Wraz ze swoim oddziałem uczestniczył w lipcu 1918 r. w największej akcji wywłaszczeniowej POW, na transport pieniędzy austriackich niedaleko stacji Bąkowiec, gdzie skonfiskowano 2 mln marek austriackich.

W roku 1918 jako ochotnik wstąpił do wojska, zostając członkiem Biura Wywiadowczego Naczelnego Dowództwa Wojsk Polskich. Do 1920 odbywał służbę wojskową, uczestnicząc w walkach na froncie wojny polsko-bolszewickiej, prawdopodobnie w szeregach 5 Pułku Piechoty Legionów. Awansował do stopnia porucznika. Brał udział w akcji zajmowania Pomorza przez Wojsko Polskie, a następnie kierował ekspozyturą wywiadu polskiego w Chojnicach. Od lipca 1920 r. Wydział Plebiscytowy dla Górnego Śląska czynił starania o skierowanie go do pracy w obszarze plebiscytowym. Po zakończeniu służby, ponownie podjął studia na uniwersytecie. W 1921 r. brał udział w III Powstaniu śląskim, w szeregach dywersyjnej Grupy „Wawelberga”. Pod pseudonimem „Damian”, w stopniu porucznika dowodził podgrupą destrukcyjną „Wschód”.

W 1924 r. wstąpił do Instytutu Teatralnego Reduty i po roku nauki został w sezonie 1925/1926 przyjęty do zespołu Reduty. W 1926 występował także w Teatrze im. Bogusławskiego. Równocześnie był wykładowcą w Towarzystwie Uniwersytetów Robotniczych. W latach 1925–1927 jako aktor Reduty występował w Wilnie, Grodnie i wielu innych miastach Polski. Miał doskonałą aparycję, tak niezbędną w zawodzie aktora. Wysoki blondyn o wyrazistych, niebieskich oczach i regularnych rysach twarzy, odznaczał się dużym temperamentem i wdziękiem osobistym, a przy tych walorach zewnętrznych również niezwykłą inteligencją. Do wybitniejszych jego ról z tego okresu zalicza się Konrad w „Wyzwoleniu” i Rodrygo w „Cydzie”. W sezonach od 1927 do 1930 r. należał do zespołu Teatru Miejskiego w Łodzi. Od sezonu 1930 r. do wybuchu II wojny grał w różnych teatrach w kraju, m.in. w Warszawie, Lwowie, Krynicy. Ważniejsze teatry warszawskie, w których grał w tym okresie: Ateneum, Polski, Narodowy, Mały, Nowy. Ważniejsze teatry lwowskie, w których grał w tych sezonach to Teatr Wielki i Rozmaitości. Od sezonu teatralnego 1937/38 do 1939 r. należał do zespołu Teatru Narodowego. W 1936 r. został członkiem Naczelnej Rady Artystycznej Związku Aktorów Scen Polskich (ZASP), a w 1937 członkiem Zarządu Głównego. W warunkach konspiracji w okresie okupacji był przedstawicielem ZASP w tajnej Radzie Teatralnej. W 1945 r. został wybrany prezesem ZASP i pełnił tę funkcję do rozwiązania organizacji w 1950 roku. Podczas okupacji walczył w ruchu oporu. Od 1941 r. był podejrzewany przez Niemców o wykonanie wyroku śmierci wydanego przez AK na aktorze kolaborancie Igo Symie. 14 marca 1941 r. rozesłano za Damięckim i Ireną Górską – jego partnerką, listy gończe. Musieli ukrywać się przed gestapo. Zamieszkali pod Ostrowcem Świętokrzyskim, jego przybrane nazwisko to Józef Bojanowski. W dalszym ciągu uczestniczył w działalności konspiracyjnej, pisał artykuły do podziemnej prasy, organizował tajne nauczanie. W Ostrowcu Świętokrzyskim urodziły mu się dzieci – synowie Damian i Maciej. Po zakończeniu wojny w 1945 założył w Ostrowcu Świętokrzyskim liceum ogólnokształcące. Działalność artystyczną podjął w 1945 roku w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi, grając rolę tytułową w „Weselu Figara”. Od sezonu 1946/47 nie był stale związany z żadnym teatrem. Występował i reżyserował gościnnie w Bydgoszczy, Białymstoku, Wrocławiu, Świdnicy, Jeleniej Górze, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Toruniu, Olsztynie, Łodzi, Poznaniu, Gdańsku, Gdyni. Od stycznia 1951 r. do końca życia należał do zespołu Teatru Współczesnego w Warszawie. W dziejach teatru w Polsce zapisał się jako ofiarny rzecznik interesów aktorów i organizator życia związkowego.

Był odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4970 (1921), Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Złotym Krzyżem Zasługi.

Grał w filmach, m.in. główną męską rolę Łukasza Niepołomskiego w „Dziejach grzechu”, zajmował się reżyserią teatralną (Żabusia G. Zapolskiej, Mazepa J. Słowackiego). 18 listopada 1948 r. przed Sądem Okręgowym w Warszawie Damięcki występował razem z Jerzym Toeplitzem jako biegły w trwającym procesie przeciwko polskim aktorom występującym w filmie Heimkehr.

Nestor aktorskiego rodu Damięckich. Był dwukrotnie żonaty, pierwszą żoną była tancerka Jadwiga Hryniewiecka, drugą żoną aktorka Irena Górska. Ojciec aktorów Damiana i Macieja Damięckich, był dziadkiem aktorów: Grzegorza, Mateusza i Matyldy Damięckich.

Dobiesław Damięcki zmarł w Warszawie 10 kwietnia 1951 roku. Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki.

Razem z nim jest pochowana jego druga żona Irena Górska-Damięcka,