Irena Sendlerowa

Tytuł ten otrzymała za zasługi z czasów II wojny światowej – działając w konspiracji, także w strukturach Rady Pomocy Żydom „Żegota”, prowadziła akcję ratowania dzieci żydowskich z getta warszawskiego. Wraz z liczną grupą współpracowników ocaliła DWA i PÓŁ tys. dzieci. Studiowała na Uniwersytecie Warszawskim, początkowo prawo a następnie polonistykę. Odbyła praktykę pedagogiczną w filii Domu Sierot Janusza Korczaka „Różyczka” w Wawrze. W czasie II wojny światowej była opiekunką społeczną w Wydziale Opieki i Zdrowia Zarządu Miejskiego w Warszawie. W 1940 roku uczestniczyła w akcji dożywiania i pomocy dla polskich żołnierzy chorych na gruźlicę, których odsyłano do Warszawy z niemieckich obozów jenieckich, chorych umieszczano w Szpitalu Ujazdowskim. Została koordynatorką i najbardziej aktywną uczestniczką akcji ratowania żydowskich dzieci. Pomoc polegała przede wszystkim na kierowaniu bezdomnych dzieci do zakładów opiekuńczych. W tym celu przygotowywano fałszywe wywiady środowiskowe, zmieniając żydowskim dzieciom życiorysy, imiona, nazwiska i pochodzenie. To pozwalało na kierowanie dzieci jako polskich sierot do zakładów opiekuńczych na podstawie oficjalnych skierowań podpisywanych przez kierownika Referatu Opieki nad Dzieckiem – Jana Dobraczyńskiego. Ogromne wsparcie przy akcji ratowani żydowskich dzieci wniosła Matylda Getter, naczelna matka przełożona prowincji warszawskiej Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi. W 1942 roku nawiązała kontakt z tworzoną Radą Pomocy Żydom „Żegota”. Działalność jej grupy została podporządkowana kierownictwu „Żegoty”, przybrała bardziej zorganizowany charakter i otrzymała wsparcie finansowe. Po zaangażowaniu się w prace „Żegoty”, Irena Sendlerowa miała pod swoją opieką od 8 do 10 mieszkań, w których ukrywali się Żydzi. Pomagano też Żydom zagrożonym szantażami szmalcowników. Stałą opieką na terenie Warszawy objęto ponad 1000 dzieci, dodatkowo dużej grupie udzielano pomocy o charakterze doraźnym. Irena Sendlerowa prowadziła zaszyfrowaną kartotekę dzieci oraz dorosłych objętych pomocą „Żegoty”. Aresztowana przez Niemców została osadzona na Pawiaku, skąd została wykupiona. Po uwolnieniu działała nadal. Stworzyła zaszyfrowaną listę danych uratowanych dzieci. W powstaniu warszawskim była sanitariuszką. Po wojnie organizowała od podstaw domy dziecka, domy starców, pracowała w oświacie. Przez bardzo długi czas po wojnie nie wypowiadała się na temat roli, jaką odegrała w akcji pomocy Żydom.