Jadwiga Dziubińska

„Potencjał wsi tkwi w jej mieszkańcach” twierdziła Jadwiga Dziubińska i przez prawie całe swoje życie starała się ten potencjał uwolnić. Urodziła się w zamożnej rodzinie księgowego bankowego, będącego w stanie zapewnić odpowiednie wykształcenia szóstce dzieci. Po ukończeniu znanej z wysokiego poziomu edukacji oraz patriotycznego ducha pensji pani Henryki Czarnockiej podjęła naukę w konspiracyjnej szkole wyższej dla kobiet nazywanej „Latającym Uniwersytetem” na kilku kierunkach. Mimo, że nie było łatwo, naukę łączyła z działalnością w Czytelniach Towarzystwa Dobroczynności, podołała wyzwaniu i tajną uczelnię ukończyła. Przełomowy w jej życiu okazał się rok 1897 gdy wraz z rodzicami wyjechała na wakacje do jednej z kieleckich wsi. Obserwując życie mieszkańców stwierdziła, że niezbędne jest szerzenie oświaty na wsi i uznała to za swoją życiową misję. Mimo żywych protestów rodziców zdecydowała się na wsi pozostać i dogłębnie poznać życie włościan. W zamian za lekcje prowadzone dla wiejskich dzieci zyskała skromny posiłek dach nad głową, co pozwoliło jej pozostać na wsi przez półtora roku. Był to czas pracy ale również przemyśleń. Jadwiga Dziubińska uznała, że sama niewiele może zrobić a wieś potrzebuje wykształconych liderów. Po powrocie do Warszawy ukończyła kurs Towarzystwa Pszczelniczo – Ogrodniczego w Otrębusach. Wkrótce z organizatorem kursu, redaktorem pisma ludowego „Zorza”, Maksymilianem Malinowskim, wystąpiła do władz rosyjskich o wydanie zgody na utworzenie szkoły rolniczej. W roku 1900 Jadwiga Dziubińską została kierowniczką pierwszej szkoły rolniczej w Królestwie Polskim. Szkoła została ulokowana w zakupionym przez Towarzystwo Pszczelniczo-Ogrodnicze majątku w Otrębusach koło Warszawy Z powodów światopoglądowych, szkoła została przejęta przez działaczy prawicowych, w roku 1903 Dziubińska zrezygnowała ze stanowiska, a rok później została kierowniczką żeńskiej szkoły w Kruszynku. Szkoła kształciła kobiety między innymi tkactwa, ogrodnictwa, pszczelnictwa, pielęgniarstwa etc. Osoby kończące szkoły w Otrębusach i Kruszynku miały stać się liderami w wiejskiej społeczności, rozpowszechniającymi zdobytą wiedzę. Obie szkoły stały się wzorami dla wszystkich szkół rolniczych, tworzonych później, a Jadwiga Dziubińska wspierała swoim doświadczeniem twórców kolejnych szkół w Sokołówku, Gołotczyźnie, Bratnem i Krasieninie. W 1919 roku z ramienia PSL „Wyzwolenie” Dziubińska została posłanką do Sejmu Ustawodawczego. Z jej inicjatywy i według jej projektu Sejm uchwalił ustawę o ludowych szkołach rolniczych, która weszła w życie 9 lipca 1920 roku. W kolejnych wyborach zdecydowała się nie kandydować poświęcając czas na organizowanie rolniczych placówek oświatowych. Wprawdzie do września 1939 roku nie udało się założeń ustawy w pełni zrealizować niemniej dzięki wysiłkom Jadwigi Dziubińskiej przekonano wielu mieszkańców wsi do nowych rozwiązań, obudzono w nich chęć podnoszenia własnych kwalifikacji oraz uświadomiono, że włościanie mogą odgrywać ważną rolę w społeczeństwie.