Jan Piotrowski

Był geodetą, profesorem Politechniki Warszawskiej, jej współorganizatorem w wyzwolonym Lublinie w 1944 roku, inicjatorem i pierwszym prezesem Głównego Urzędu Pomiarów Kraju. Członek Akademii Nauk Technicznych i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Jan Adam Piotrowski urodził się 26 listopada 1885 roku w Jędrzejowie. Jego rodzice: Kazimierz i Antonina z Wewerków. W 1903 r. ukończył Seminarium Nauczycielskie w Jędrzejowie i przez trzy lata był nauczycielem szkoły powszechnej. Później wyjechał do Rosji i w latach 1906–1909 pobierał naukę zawodu w średniej szkole mierniczej w Pskowie, którą ukończył z wyróżnieniem. Następnie rozpoczął naukę w Instytucie Mierniczym w Moskwie, gdzie w 1913 r. uzyskał tytuł inżyniera geodety. Jako niezbyt „prawomyślny” i w dodatku Polak, znalazł się na Syberii w Tomsku i tam w latach 1913–1921 był nauczycielem i kierownikiem wydziału mierniczego, a następnie został dyrektorem średniej szkoły politechnicznej. Jednocześnie był asystentem w Katedrze Geodezji i Miernictwa Górniczego w Tomskim Instytucie Technologicznym. Wykonał wtedy wiele prac pomiarowych, między innymi triangulację, poligonizację i zdjęcia tachimetryczne rejonu kopalń Anżerki i Sudżenki na Syberii.

W 1922 roku powrócił do niepodległej już ojczyzny, aby swoją wiedzą i doświadczeniem uzyskanym na rosyjskich uczelniach służyć młodej, odradzającej się polskiej nauce. Rozpoczął pracę na Politechnice Warszawskiej, początkowo jako zastępca profesora. W roku 1925 został mianowany profesorem nadzwyczajnym i objął katedrę Miernictwa II. Pełnił też funkcję prodziekana, a następnie, do 1939 roku, dziekana Wydziału Inżynierii.

Wiedzę teoretyczną łączył z działalnością praktyczną. W latach 30. XX w. kierował wykonywaniem poligonizacji w Warszawie (poligonizacja to jedna z metod wykorzystywanych w geodezji do wyznaczania współrzędnych punktów rozmieszczonych w terenie).

W okresie międzywojennym brał czynny udział w wysiłkach organizacyjnych polskich geodetów nad stworzeniem centralnej władzy mierniczej. Uczestniczył w pracach mającej krótki żywot Państwowej Rady Mierniczej, był aktywnym członkiem Związku Mierniczych RP, a w 1939 r. został jego prezesem.

II wojna światowa zastała go w Warszawie. Już w listopadzie 1939 r. spotkały go represje ze strony hitlerowców. Został wzięty jako zakładnik, gdyż Niemcy obawiali się wystąpień polskiej młodzieży akademickiej w dniu 11 listopada. Po zwolnieniu z więzienia rozpoczął pracę jako wykładowca i kierownik Wydziału Mierniczego Wyższej Szkoły Technicznej administrowanej przez okupanta.

Powstanie Warszawskie zaskoczyło go we własnym domu w Radości. Po wyzwoleniu praskiego brzegu Wisły profesor Piotrowski od pierwszych chwil wolności rozpoczął niestrudzoną pracę nad organizacją wymarzonej i planowanej centralnej władzy geodezyjnej oraz nad organizacją zniszczonej Politechniki Warszawskiej. W październiku 1944 roku nawiązał kontakt z nowo powstałymi władzami państwowymi w Lublinie i uzyskał przychylność nowej władzy – Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (PKWN) dla swoich projektów. Jednocześnie Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego pismem z 13 listopada 1944 roku do „prowadzenia wszelkich prac związanych uruchomieniem szkolnictwa wyższego w Warszawie”. Jego zapał do pracy sprawiał, że nie zniechęcały go, jak wielu, zmiany ustrojowe w kraju. Począwszy od listopada 1944 r. spotykał się z inżynierami – Tadeuszem Bychawskim i Kazimierzem Sawickim, by wspólnie z nimi opracowywać statut przyszłego Głównego Urzędu Pomiarów Kraju (GUPK).

Na posiedzeniu Komisji Organizacyjnej Politechniki Warszawskiej, w dniu 19 grudnia 1944 r. został mianowany p.o. dziekana Wydziału Geodezyjnego Politechniki Warszawskiej z tymczasową siedzibą w Lublinie. Następnie 8 lutego 1945 r. został upoważniony do podjęcia działań związanych z organizowaniem przeniesienia Politechniki z Lublina do Warszawy. Wiele wysiłku włożył w to, aby zebrać członków rozbitej i rozproszonej kadry naukowej. Zaangażował się w organizowanie i udzielanie społecznej pomocy materialnej dla znajdujących się w trudnym położeniu naukowców i inżynierów.

Władze PKWN zaakceptowały utworzenie GUPK, a wraz z nim – Państwowej Rady Mierniczej i Geodezyjnego Instytutu Naukowo-Badawczego. W dniu 1 marca 1945 r. został mianowany szefem GUPK, a następnie 21 kwietnia – prezesem GUPK. Funkcję tę pełnił do 30 listopada 1948 r., po czym na tym stanowisku zastąpił go profesor Edward Warchałowski.

Profesor Jan Piotrowski, pierwszy główny geodeta kraju, poświęcił się pracy naukowej i dydaktycznej na Politechnice Warszawskiej. W latach 1956–1960 był dziekanem Wydziału Geodezji i Kartografii oraz wieloletnim kierownikiem Katedry Podstaw Geodezji. Jeszcze dwa tygodnie przed śmiercią prowadził prace naukowe katedry.

Aktywnie współpracował z państwową służbą geodezyjną, pełnił różne funkcje, m.in. przewodniczącego Rady Naukowej Instytutu Geodezji i Kartografii i członka Rady Geodezyjnej i Kartograficznej. Opublikował szereg prac naukowych, był także autorem podręcznika „Geodezja”.

Jan Piotrowski był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Irena Aleksandra z Jaruntowskich herbu Prus III (zmarła w 1975), po raz drugi ożenił się z Natalią z Zajdemanów (ur. w 1897 r. – zm. w 1977 r.).

Wielokrotnie odznaczany, m.in. Orderem Sztandaru Pracy I klasy w 1950 r.; Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski w 1946 r.; Złotym Krzyżem Zasługi w 1939 r.

Prof. dr inż. Jan Piotrowski zmarł 13 stycznia 1962 roku. Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki w Warszawie.

Nagrobek Jana Piotrowskiego jest siedemdziesiąty dziewiąty w rzędzie nagrobków w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki, licząc od pierwszego nagrobka Władysława Reymonta z 1925 roku.

Wg ewidencji Cmentarza jest to Aleja Zasłużonych, rząd 1, miejsce 114.

Wykonany z granitu i piaskowca nagrobek składa się z pionowej tablicy przymocowanej do muru, na której znajduje się zamieszczona na jasnym tle płaskorzeźba z piaskowca przedstawiająca kulę ziemską.

Na płycie nagrobnej jest wyrzeźbiony krzyż oraz inskrypcja:

Ś.P. JAN PIOTROWSKI DR INŻ. GEODETA PROF. ZWYCZ. POLITECH. WARSZ. I-SZY PREZES GŁ. URZĘDU POMIARÓW KRAJU 26.XI.1885 + 13.I.1962