Jan Walery Królikowski

Kolejnym, po kościołach i cmentarzach miejscem wolności był teatr. Aktorzy, podobnie jak pisarze i muzycy „przejęli rząd dusz”. Noszono ich na rękach, bo ze sceny częściej można było coś powiedzieć, ominąć cenzurę. Jeśli później cenzor nawet się zorientował, było już po fakcie. Ceniono też ogromny talent i jak na pozytywistów przystało – pracę, jak u aktora Jana Królikowskiego, o którym Adam Grzymała-Siedlecki napisał: „Oczywiście, że z natury miał wielki talent, ale do tych zadań aktorskich przystępował, jakby żadnego talentu nie miał [...]. Talent nie tylko legendarny, ale i w owych czasach odosobniony, a bodaj zawsze nietypowy w narodzie, w którym szczytowy utwór poezji nosi nazwę »Improwizacja«”. W dniu pogrzebu Jana Królikowskiego, 15 września 1886 r. zawiązał się komitet budowy pomnika. Tłum odprowadzający trumnę na cmentarz ochoczo podjął wezwanie, a gdy pieniędzy i tak zabrakło, Bolesław Syrewicz wykonał swoją pracę bezpłatnie, jako hołd dla wielkiego aktora. Na postumencie widnieje pełnofigurowa rzeźba przedstawiająca Królikowskiego w postawie stojącej, w lekkim kontrapoście. Postać odziana jest w strój sobie współczesny, ale na ramiona ma narzucony płaszcz, którego ułożenie i fałdy przypominają rzymską togę. W połączeniu z bardzo realistycznie oddaną głową - całość przypomina dostojne posągi rzymskich senatorów.