Józef Niećko

Józef Niećko był publicystą i działaczem ruchu ludowego. Pełnił funkcje kierownika Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici", był członkiem Rady Naczelnej Stronnictwa Ludowego oraz prezesem Centralnego Komitetu Wykonawczego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Był również posłem do Krajowej Rady Narodowej oraz członkiem Rady Państwa.

Urodził się we wsi Kozłówka w powiecie lubartowskim. Jego rodzice to Michał i Zuzanna Kozieł. Miał niepełne wykształcenie podstawowe, dalszą edukację kontynuował jako samouk. Jako bardzo młody człowiek rozpoczął działalność związaną z ruchem ludowym. W 1913 r. zamieszczał pierwsze publikacje w piśmie młodzieży wiejskiej „Młodzi idą", a następnie w „Drużynie". W latach 1914-1915 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej na Lubelszczyźnie, za co został wywieziony w głąb Rosji i osadzony w więzieniu carskim. Do kraju wrócił w 1919 r. i wówczas aktywnie zaangażował się w ludowy ruch młodzieży wiejskiej i w kółkach rolniczych. W 1919 roku ożenił się z Joanną Błazejczyk, tak jak on zaangażowaną w działalność ruchu ludowego. Był aktywnym działaczem Związku Młodzieży Wiejskiej. Redagował czasopisma „Wici" oraz „Chłopski Świat". W 1938 r. dołączył do Rady Naczelnej Stronnictwa Ludowego „Roch". Podczas II wojny światowej był aktywnym członkiem Stronnictwa Ludowego oraz przewodniczącym Centralnego Kierownictwa Ruchu Ludowego. W czasie okupacji hitlerowskiej Józef Niećko był współorganizatorem Batalionów Chłopskich. Od roku 1945 został członkiem Krajowej Rady Narodowej. W latach 1945-1947 pełnił funkcje w Polskim Stronnictwie Ludowym, a po usunięciu z partii kierował komitetem lewicowym, który przejął władzę nad PSL. W 1947 r. został posłem do Sejmu ustawodawczego, a następnie w 1952 r. posłem na Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W 1948 r. został powołany w szeregi członków Rady Państwa, godność tę powierzył mu Sejm ponownie w roku 1952 i sprawował ją do 1953 roku. W 1949 roku został wybrany prezesem Rady Naczelnej Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego. Józef Niećko był też członkiem władz naczelnych Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej, Związku Bojowników o Wolność i Demokrację i innych organizacji społecznych. Przez długie lata prowadził szeroką działalność polityczną i publicystyczną. Był wiernym synem ludu wiejskiego, gorącym patriotą, działaczem wielkich zasług dla dobra Polski Ludowej. Za swoją działalność był wielokrotnie odznaczany wysokimi państwowymi orderami. W 1949 r. wyróżniono go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, w 1951 Orderem Sztandaru Pracy I klasy. Uchwałą Rady Państwa pośmiertnie otrzymał Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski.

Józef Niećko zmarł w Warszawie 20 listopada 1953 roku o godz. 6.00 rano po długiej i ciężkiej chorobie. 21 listopada trumnę z jego zwłokami przetransportowano do gmachu Sejmu. W godzinach popołudniowych do sali sejmowej, w której wystawiona została trumna ze zwłokami Józefa Niećki, przybyli Członkowie Rady Państwa z Przewodniczącym Rady Państwa Aleksandrem Zawadzkim, Prezes Rady Ministrów Bolesław Bierut w otoczeniu członków Rządu. W głębokim skupieniu przybyli oddali cześć pamięci zmarłego. U trumny Józefa Niećki złożyli hołd działacze ZSL z członkami NKW ZSL na czele. Członkowie władz naczelnych ZSL pełnili u trumny wartę honorową. Hołd pamięci Zmarłego złożyli przedstawiciele KC PZPR z członkiem Biura Politycznego KC Edwardem Ochabem na czele. W ciągu całego popołudnia do sali, w której znajdowała się spowita kirem i barwami narodowymi trumna ze zwłokami Józefa Niećki, przybywały z wieńcami i kwiatami liczne delegacje organizacji politycznych i społecznych oraz ludności stolicy, aby uczcić pamięć zmarłego. Trumna z ciałem Józefa Niećki wystawiona była w sali gmachu Sejmu PRL w ciągu niedzieli 22 listopada. Dostęp do sali otwarty był dla delegacji i społeczeństwa od godz. 9.00 rano.

Pogrzeb Józefa Niećki tak relacjonowało „Życie Warszawy" z dn. 24 listopada 1953 r.:

„23 listopada, o godz. 10.30 do Sali w gmachu Sejmu, gdzie znajdowała się trumna ze zwłokami Józefa Niećki przybyli członkowie Rady Państwa z Przewodniczącym Rady Państwa Aleksandrem Zawadzkim oraz członkowie: Rządu, Prezydium Rady Naczelnej i NKW ZSL, Biura Politycznego KC PZPR, przedstawiciele władz naczelnych organizacji politycznych i społecznych, delegacje wojewódzkich komitetów wykonawczych ZSL i liczne grupy chłopów z całego kraju.

Z sali gmachu Sejmu trumnę wynieśli na ramionach członkowie NKW ZSL, przyjaciele i najbliżsi współpracownicy Józefa Niećki. Wśród głębokiej ciszy ruszył kondukt żałobny na Cmentarz Powązkowski. Na czerwonych, aksamitnych poduszkach niesione były insygnia odznaczeń państwowych, jakie za wybitne zasługi w pracy dla Polski Ludowej otrzymał zmarły. Za trumną postępowała rodzina, członkowie Rady Państwa, członkowie: Rządu, Prezydium Rady Naczelnej i NKW ZSL, Biura Politycznego KC PZPR, przedstawiciele władz naczelnych organizacji politycznych i społecznych, liczne delegacje z wieńcami. Orkiestra wojskowa grała marsza żałobnego. Trumna ze zwłokami Józefa Niećki ustawiona została na podwyższeniu. Wśród ciszy i skupienia zebranych, w imieniu Rady Państwa przemawiał zastępca Przewodniczącego Rady Państwa przewodniczący CK SD -- W. Barcikowski. Pamięć o Józefie Niećce -- kończył mówca -- żyć będzie w sercach naszych jako pamięć o szlachetnym, prawym człowieku, o współtowarzyszu pracy w najtrudniejszym okresie odrodzenia naszej Ojczyzny. W imieniu władz naczelnych ZSL i najbliższych współpracowników zmarłego wygłaszał przemówienie sekretarz NKW ZSL, wicemarszałek Sejmu PRL J. Ozga-Michalski. Rozbrzmiewały dźwięki hymnu ruchu ludowego „Gdy naród do boju". Trumna ze zwłokami Józefa Niećki zostaje złożona w grobowcu przy Alei Zasłużonych. Chylą się nad otwartą mogiłą sztandary ZSL.

Wśród dźwięków marsza żałobnego zbliżyły się do mogiły zmarłego delegacje z wieńcami. Pierwsze złożone zostały wieńce od Przewodniczącego Rady Państwa Aleksandra Zawadzkiego i od Prezesa Rady Ministrów Bolesława Bieruta, a następnie od władz naczelnych ZSL oraz organizacji politycznych. Długim szeregiem szły dalsze delegacje z wieńcami i wiązankami kwiatów. Składali hołd Prezesowi Rady Naczelnej ZSL działacze terenowi i liczne delegacje chłopów. Mogiła Józefa Niećki pokryła się kwieciem i zielenią".

Ta relacja jest charakterystyczna dla powojennej, innej już Polski - Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Pochówek Józefa Niećki na katolickim cmentarzu, w Alei Zasłużonych, tuż obok innego komunisty Marcelego Nowotki, mógł świadczyć o naciskach władz państwowych na kościół katolicki w trudnych dla kościoła latach 50-tych XX w. Chociaż, jak wynika z relacji prasowej, pogrzeb Józefa Niećki był świecki, można wręcz powiedzieć, partyjny, to jednak na murze na ścianie nagrobka nad granitowym popiersiem i inskrypcją poświęconą postaci góruje krzyż.

Żona Józefa Niećki, Joanna Niećko, przeżyła męża o wiele lat. Zmarła 22 września 1976 r. Została pochowana na cmentarzu na Bródnie.

Nagrobek Józefa Niećki jest szesnasty w rzędzie nagrobków w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki, licząc od pierwszego nagrobka Władysława Reymonta z 1925 roku. Wg ewidencji Cmentarza jest to Aleja Zasłużonych, rząd 1, miejsce 21.

Na murze na pionowej granitowej płycie wyryta jest płaskorzeźba - podobizna Józefa Niećki
i inskrypcja:

JÓZEF

NIEĆKO

CZŁONEK RADY PAŃSTWA P.R.L.

PREZES RADY NACZELNEJ

ZJEDNOCZONEGO

STRONNICTWA LUDOWEGO

WYCHOWAWCA

I ORGANIZATOR

MŁODZIEŻY WIEJSKIEJ

NIEZŁOMNY BOJOWNIK

O NIEPODLEGŁOŚĆ POLSKI

I WYZWOLENIE CHŁOPÓW

25. III. 1891 20. XI. 1953

oraz wyryty pod inskrypcją Krzyż Komandorski.

Na granitowej płycie nagrobka wyryta dekoracja roślinna i napis:

ODZNACZONY ORDERAMI

ODRODZENIA POLSKI 1 KL

SZTANDAR PRACY 1 KL

KRZYŻEM KOMANDORSKIM Z GWIAZDĄ

ORDERU ODRODZENIA POLSKI