Juliusz Poniatowski

Był działaczem politycznym i społecznym, legionistą. W latach pierwszej wojny światowej był we władzach Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, Komendy Naczelnej POW. Poseł na Sejm w latach 1919–1922. Minister rolnictwa w latach 1918, 1920 oraz 1934–1939. W czasie drugiej wojny światowej był oficerem armii polskiej na Zachodzie. Po powrocie do kraju pracownik naukowy PAN. Współdziałał ze Stronnictwem Ludowym.

Juliusz Poniatowski urodził się 17 stycznia 1886 w Petersburgu. Był synem Kazimierza i Jadwigi z domu Wikszewskiej. Wychowywał się w Wilnie, gdzie uzyskał maturę w gimnazjum realnym. Następnie ukończył Studium Rolnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Studiował też ekonomię w Brukseli i Pradze; był członkiem „Strzelca”. Po powrocie do kraju, od listopada 1914 r. walczył w 5 pułku piechoty I Brygady Legionów Polskich, wówczas znalazł się w gronie współpracowników Józefa Piłsudskiego. Należał także do Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1915 roku przyczynił się do powstania Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, odegrał znaczącą rolę w kształtowaniu programu rolnego Stronnictwa. Od roku 1917 zasiadał w zarządzie głównym, a w latach 1918–1926 był wiceprezesem Stronnictwa. Był posłem na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji w latach 1919–1927, a także sześciokrotnie ministrem rolnictwa: w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej w Lublinie, w pierwszym rządzie Witosa, w rządach Kozłowskiego, Sławka, Zyndrama-Kościałkowskiego i Sławoja Składkowskiego. W latach 1922–1927 piastował stanowisko wicemarszałka Sejmu I kadencji. Później wystąpił z PSL „Wyzwolenie”. W maju 1922 odznaczono go orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy. Jako minister rolnictwa wspierał oddłużenie rolnictwa, preferował eksport rolny, zdynamizował proces parcelacji, za co zresztą był atakowany przez ziemiaństwo i konserwatystów, stworzył także bogate zaplecze intelektualne polegające m.in. na powołaniu Państwowego Instytutu Kultury Wsi, z prof. Józefem Chałasińskim na czele. W latach 1922–1924 był twórcą szkoły rolniczej w Czarnocinie. W latach 1927–1934 kurator Liceum Krzemienieckiego, a następnie od 1934 do 1935 r. na podobnym stanowisku w Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich w Rydzynie. Od września 1939 r. do grudnia 1957 r. przebywał na emigracji występując jako Onufry Zawada, w Turcji, Palestynie, Rzymie, Paryżu i w Wielkiej Brytanii. Był członkiem zarządu powołanego w Palestynie Związku Pracy dla Państwa. Po powrocie do kraju związany z Polską Akademią Nauk, Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego i ART w Olsztynie. Za swoje zasługi Juliusz Poniatowski był wielokrotnie odznaczany: Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari w 1922 r., Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski 1927 r. oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych. Żoną Juliusza Poniatowskiego była Zofia Pohoska, ur. w 1888 roku, zmarła w Jerozolimie w 1942 roku. Studiowała w Brukseli i Lozannie razem z pisarką Marią Dąbrowską. 13 marca 1913 roku urodziła się ich córka Barbara. Była działaczką młodzieżową, żołnierzem Batalionów Chłopskich. Używała pseudonimów Grażyna, Mozaki, Józefa. Była absolwentką Liceum Krzemienieckiego, działaczką „Wici”, Wołyńskiego Związku Młodzieży Wiejskiej. Od jesieni 1939 r. działała w konspiracji ruchu ludowego w Warszawie. Aresztowana 1 sierpnia 1944 r., zamordowana 4 sierpnia 1944 roku. Jego bratem stryjecznym był Józef Maria Poniatowski, ps. „Sokolnicki” (ur. 20 sierpnia 1897 w Cepcewiczach Wielkich na Wołyniu, zm. 24 marca 1995 w Londynie). Był polskim ekonomistą, posłem na Sejm RP III kadencji w latach 1930–1935, a w latach 1972–1976 ministrem spraw krajowych w Rządzie RP na Uchodźstwie. Juliusz Poniatowski zmarł 16 listopada 1975 r. w Warszawie. Został pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki. Nagrobek Juliusza Poniatowskiego jest sto szósty w rzędzie nagrobków w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki, licząc od pierwszego nagrobka Władysława Reymonta z 1925 roku. Według ewidencji Cmentarza jest to Aleja Zasłużonych, Rząd 1, miejsce 151. Razem z Juliuszem Poniatowskim jest pochowana jego żona Zofia oraz symbolicznie córka Barbara. Nagrobek Juliusza Poniatowskiego jest wykonany z granitu i skały magmowej o nazwie dioryt. Na nagrobku, od strony muru, na niewielkim cokole znajduje się pełnoplastyczna rzeźba głowy Juliusza Poniatowskiego autorstwa Ludwiki Nitschowej, znanej z umiarkowanego realizmu, co jest widoczne również w tej rzeźbie. Sam nagrobek był dziełem Tadeusza Wyrzykowskiego. Na płycie nagrobnej znajduje się tekst inskrypcji informującej o pochowanych zmarłych: JULIUSZ PONIATOWSKI 1886-1975 ŻOŁNIERZ LEGIONÓW POSEŁ LUDOWY KURATOR LICEUM KRZEMIENIECKIEGO MINISTER ROLNICTWA REFORMATOR WYCHOWAWCA

ZOFIA PONIATOWSKA 1888-1942 ZMARŁA W JEROZOLIMIE

BARBARA PONIATOWSKA 1913-1944 PS. - „GRAŻYNA” - ŻOŁNIERZ BCH POLEGŁA W POWSTANIU WARSZAWSKIM.