Karol Troczewski

Karol Prus-Troczewski, ps. „Chudy”, inżynier.

Jego pierwotne nazwisko to Karol Pawłowski. Wywodził się z rodziny ziemiańskiej. Ojciec Karola - Aleksander Dolina - Pawłowski był właścicielem chopinowskiej Żelazowej Woli. Majątek był w rękach Pawłowskich do chwili wybuchu I wojny światowej. Gdy Karol przyszedł na świat – jego rodzina mieszkała już w Warszawie. W stolicy ukończył szkołę powszechną i gimnazjum. Krótko przed wybuchem II wojny światowej Pawłowscy ponownie przeprowadzili się na wieś. Wydzierżawili państwowy majątek Giełczyn koło Łomży. Tam zastał ich 1 września 1939 roku, a potem okupacja sowiecka. W marcu 1940 roku Karol Pawłowski po raz pierwszy otarł się o śmierć. Aresztowany za udział w buncie młodzieży harcerskiej - po ciężkim śledztwie i procesie – wraz z dwiema koleżankami usłyszał wyrok śmierci. W wyniku interwencji prawników opłaconych przez grupę kolejarzy - cała trójka doczekała się złagodzenia wyroku do 15 lat ciężkich robót. Atak Niemiec na Sowietów uratował Karola przed wywózką za Ural. Tragicznego losu tysięcy Polaków - nie uniknęli jednak jego najbliżsi. Ojciec nie przeżył wywózki do Kazachstanu. Matka z siostrami wróciły do kraju dopiero po 6 latach.

Karol Pawłowski nie porzucił konspiracji. W rejonie Kolna dołączył do grupy partyzantów kapitana „Białego”. Zagrożony aresztowaniem przez Gestapo wyjechał z Giełczyna, zmienił nazwisko na Troczewski (nazwisko panieńskie matki) i uzyskał fałszywą Kennkartę na nazwisko herbowe Karola Prus – Troczewskiego.

Na Białostocczyźnie dołączył do oddziału majora „Bogdana”, w którym został kurierem. Jeździł do Warszawy po fałszywe dokumenty, gazetki i broń. W 1944 r. w stolicy nawiązał kontakty z Narodową Organizacją Wojskową, w szeregach której miał uczestniczyć w nadchodzącym powstaniu.

Gdy 1 sierpnia zmierzał do punktu kontaktowego - został postrzelony w obie nogi. Przeżył, ale do końca Powstania przebywał w szpitalach. Po upadku Powstania Karol Prus Troczewski wraz z grupą rannych został wywieziony do Stalagu Altengrabow.

Powojenne losy Karola to Poznań, studia na politechnice i jak sam opowiadał w rozmowie utrwalonej przez Archiwum Historii Mówionej – „normalne życie”. Karol Troczewski - w Poznaniu - założył rodzinę. Z żoną i trzema córkami wyjechali na Mazury – gdzi w Giżycku prowadził pracownię projektową.

Spoczywa w rodzinnym grobowcu na Starych Powązkach.