Stanisław Hempel

Był inżynierem dróg i mostów, profesorem Politechniki Warszawskiej, projektantem nowatorskich konstrukcji hangarów, hal fabrycznych, masztów radiowych, odbudowanego Mostu Poniatowskiego. Członek Polskiej Akademii Nauk.

Stanisław Hempel urodził się 6 listopada 1892 w Tucznej k. Białej Podlaskiej. Rodzice – Józef i Jadwiga z Drabińskich. W 1911 r. rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki w austriackim Grazu, gdzie w 1912 r. uzyskał licencjat. Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii rosyjskiej, służył w oddziałach wojskowo-drogowych. Zajmował się budową mostów oraz dróg, kierował m.in. budową mostów na Berezynie, Dnieprze, Dźwinie i Prypeci.

W 1918 r. powrócił do kraju. W okresie od 1924 do 1926 r. pracował jako technik w biurze konstrukcyjnym Centralnego Zarządu Wytwórni Wojskowych w Warszawie. W 1926 r. ukończył studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. Uzyskał tytuł inżyniera dróg i mostów. Od tego roku prowadził wykłady z żelbetnictwa, a w latach 1932–1935 wykładał statykę na Politechnice Warszawskiej. W 1927 r. opracował wysoko zaawansowane technicznie konstrukcje dworca PKP w Będzinie. W roku 1934 uzyskał tytuł doktora na podstawie pracy pt. „Pale utwierdzone w gruncie”, a w 1938 r. tytuł doktora habilitowanego na podstawie pracy „Ekspresja architektonicznej konstrukcji”. Do wybuchu II wojny światowej stworzył m.in. projekty fabryki samochodów „Mercedes” dla koncernu „Wspólnota Interesów” oraz hangarów na lotniskach w Warszawie, Krakowie, Poznaniu i Lwowie. W 1937 r. przygotował także projekt oraz kierował pracami budowy hali żelbetowej wytwórni samolotów PZL w Mielcu, ówcześnie jednej z największych w Polsce. Stworzył koncepcję budowy masztu radiowego w Raszynie. W czasie okupacji prowadził tajne wykłady z zakresu budownictwa na zakonspirowanej uczelni. Po wojnie, w 1945 r. opracował plany odbudowy czterech zniszczonych przęseł Mostu Poniatowskiego w Warszawie, a do 1946 r. sprawował funkcję kierownika nadzoru technicznego odbudowy mostu z ramienia Biura Odbudowy Stolicy. Od 1946 był profesorem Politechniki Warszawskiej, a od 1952 członkiem Polskiej Akademii Nauk. Z Politechniką Warszawską był związany jako pracownik naukowy aż do swojej śmierci. Ponadto w Warszawie kierował pracami przy odbudowie innych zabytków, m.in. kopuły Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego św. Trójcy (w latach 1947–1956), żelbetowego dachu Bazyliki Archikatedralnej św. Jana Chrzciciela (lata 1948–1956) oraz Kolumny Zygmunta w 1949 roku, kiedy to opracował plany ustawienia kolumny oraz nadzorował przebieg prac.

Na Wystawę Ziem Odzyskanych w 1948 stworzył iglicę przed Halą Ludową we Wrocławiu. W 1949 kierował pracami przy odbudowie masztu w Raszynie.

Był jednym z najważniejszych pracowników Biura Odbudowy Stolicy, z ramienia którego projektował od strony konstrukcyjnej i nadzorował odbudowę ze zniszczeń wojennych wielu warszawskich zabytków. Był autorem wielu publikacji naukowych. W 1946 został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

24 października 1921 r. w parafii św. Aleksandra, w kaplicy „Przytulisko” przy ul. Wilczej 7 w Warszawie, Stanisław Hempel ożenił się z Jadwigą Justyną Marią z domu Przybylską. Pan młody miał 29 lat, a jego wybranka 23 lata.

2 września 1922 r. w Warszawie urodził im się syn, również Stanisław. Jego los był bardzo smutny, w 1940 r. został aresztowany przez gestapo i przez 5 lat był więziony w niemieckim obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Po wyzwoleniu zamieszkał najpierw w Belgii, ożenił się z Francuzką, po rozwodzie wyjechał do Kongo. Był zawodowym myśliwym, jednym z najwybitniejszych łowców zwierząt w historii Afryki Równikowej. Nigdy nie wyrzekł się polskości, zawsze podkreślał swoje pochodzenie, jednak Polskę odwiedził tylko dwukrotnie, pod koniec lat 40. Zmarł 24 czerwca 1963 r. w Impfondo w Kongu i tam został pochowany.

Małżeństwo Stanisława Hempla ojca nie przetrwało, rozwód nastąpił 10 listopada 1949 r., po rozwodzie jego żona wróciła do swojego panieńskiego nazwiska Przybylska.

Stanisław Hempel ożenił się ponownie, jego żoną została Krystyna Hempel, z domu Hełczyńska. Zmarła wiele lat po Stanisławie, w roku 1983, jest pochowana wspólnie z mężem w Alei Zasłużonych na Starych Powązkach.

Stanisław Hempel zmarł 16 czerwca 1954 r.

Nagrobek Stanisława Hempla jest trzydziesty w rzędzie nagrobków w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki, licząc od pierwszego nagrobka Władysława Reymonta z 1925 roku. Wg ewidencji Cmentarza jest to Aleja Zasłużonych, Rząd 1, miejsce 41.

Na ścianie na murze, na jasnym tle jest umieszczony krzyż wykonany z piaskowca o wys. 200 cm.

Nagrobek z piaskowca i betonu. Na płycie nagrobka znajdują się dwie skromne inskrypcje:

KRYSTYNA HEMPEL Z D. HEŁCZYŃSKA +1983

oraz

STANISŁAW HEMPEL PROFESOR KONSTRUKTOR STATYK +1954