Stefania Perzanowska

Fascynująca postać, życiorys – gotowy materiał na wspaniały film. Od dziecka marzyła o medycynie. W wieku pięciu lat straciła matkę. Była wychowywana przez ciotkę. Studiowała z przerwami spowodowanymi działaniami wojennymi – I wojną światową i wojną polsko-bolszewicką – w Warszawie, a studia ukończyła w wieku 30 lat. Działalność medyczną wspaniale łączyła z działalnością w Legionach Piłsudskiego, konspiracyjną w warunkach wojennych i społeczną po wojnie. W latach dwudziestych XX wieku pracowała w Warszawie, Wiedniu i Sosnowcu, po II wojnie światowej – w Radomiu. Życie rodzinne było ściśle związane z pracą. Miała dwóch mężów, których niestety straciła. Pierwszy, ojciec córki Zofii, został zamordowany przez NKWD. Drugi, po którym nosiła nazwisko, zginął w Starobielsku. Niezłomna, empatyczna, oddana pacjentom, kochająca matka. Wzruszające są jej listy do córki z Majdanka. „Anioł z Majdanka”, „mama” – tak postrzegały ją współwięźniarki. Trudno wymienić wszystkie jej osiągnięcia, ale na szczególną uwagę zasługuje pobyt na Majdanku, gdzie trafiła za działalność konspiracyjną. Tutaj założyła rewir, czyli szpital obozowy, i prowadziła go około roku. Opisała to cztery lata przed swoją śmiercią w pamiętnikach „Gdy myśli o Majdanku wracają”. Po likwidacji szpitala przez okupanta trafiła do obozu w Auschwitz, a stamtąd do Ravensbrück. Z chorymi więźniami przebywała do końca, opiekując się nimi aż do wyzwolenia obozu. Po wojnie pracowała w Radomiu, gdzie założyła poradnię dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Była współorganizatorką szkoły pielęgniarskiej w Radomiu. Nadal angażowała się społecznie i naukowo: wygłaszała referaty, pisała artykuły. Wikipedia podaje 13 odznaczeń, i nie są to wszystkie. W muzeum na Majdanku znajduje się kolekcja jej pamiątek, m.in. grypsy z Majdanka przekazane przez córkę Zofię.