Wojciech Bogusławski

Aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz, propagator idei oświecenia, wolnomularz, teoretyk i historyk teatru.

Był jednym z dyrektorów teatru narodowego powołanego do życia przez króla Augusta Stanisława Poniatowskiego w 1765 roku. Był wielkim patriotą i propagował działania stronnictwa patriotów które miały doprowadzić do naprawy sytuacji w zagrożonej utratą całkowitej suwerenności Ojczyźnie. W 1790 roku wezwany - jak twierdził, przez samego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego - przyjechał z aktorami wileńskimi do Warszawy po występach w Dubnie. Bogusławski objął powtórnie antrepryzę Teatru Narodowego czyli przedsiębiorstwo teatralne założone przez prywatną osobę.

Pierwsze przedstawienie – tuż po powrocie do Warszawy Wojciecha Bogusławskiego wystawiono 14-stego lutego 1790 roku, jeszcze na zasadzie występów gościnnych. Inauguracja nowej antrepryzy miała miejsce 7 września w 1790 roku. Bogusławski grał na deskach teatru w Warszawie przez kolejne 4 lata, wystawiał sztuki o tematyce patriotycznej. W końcu grudnia 1794 roku wyjechał do Lwowa, gdzie zorganizował teatr. Wojciech Bogusławski działał na wielu płaszczyznach jako aktor, reżyser, pisarz i organizator był ceniony przez mu współczesnych, a do dnia dzisiejszego jest uznawany za wybitną postać w historii teatru polskiego. W czasach stanisławowskich nazywano go polskim Molierem. Po 1795 roku zyskał sobie miano „ojca teatru”. Na początku XIX w. Bogusławski ze względu na pogarszające się zdrowie miał coraz większe trudności z występowaniem na scenie, tracił słuch i pamięć. Mimo to grał, a ludzie nazywali go „Nestorem sceny teatralnej”.

Romantycy najtrafniej ocenili znaczenie sceny stworzonej przez Bogusławskiego – a zwłaszcza po upadku Rzeczpospolitej – teatr był, można powiedzieć, przewoźną Akademią jak mawiał Stanisław Witwicki. Wojciech Bogusławski swoje umiejętności aktorskie z pasją przekazywał młodszym kolegom. Publikował wykłady, książka podręcznik sztuki teatralnej ukazała się w 1812 roku. Książka ta miała trzy części, z których jednak tylko dwie wydano drukiem. Postać Wojciecha Bogusławskiego jest ściśle związana z epoką polskiego oświecenia, bo działał na polu kultury, ale również uczestniczył w życiu politycznym. Pozostawał w kręgu osób bliskich królowi Poniatowskiemu i wspierał jego działania w kierunku zmian kulturalnych oraz politycznych.