Zofia Franio

Studiowała medycynę i otrzymała dyplom doktora wszech nauk lekarskich na Uniwersytecie Warszawskim. Służyła jako ochotniczka w Wojsku Polskim. podczas wojny polsko-bolszewickiej, była instruktorką PWK (szkoliła drużyny ratownicze na wypadek wybuchu wojny). Prowadziła praktykę lekarską jako lekarz chorób wewnętrznych. W czasie II wojny światowej należała do konspiracyjnych sił zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego (AK wcześniej ZWZ), organizowała i dowodziła kobiecymi patrolami sabotażowo-dywersyjnymi i likwidacyjnymi, brała udział w zaplanowaniu oraz wykonaniu akcji „Wieniec” (akcja przeprowadzona z 7 na 8 października 1942 roku.), która była pierwszą dużą akcją Armii Krajowej skierowaną przeciwko transportowi niemieckiemu. Udało się wykoleić dwa parowozy, dwa wagony towarowe i jeden osobowy. Podczas powstania warszawskiego pracowała jako lekarka dla oddziałów powstańczych, na Woli kierowała żeńskim oddziałem saperek w Kobiecych Patrolach Minerskich, zajmującym się m.in. produkcją materiałów wybuchowych. Dnia 20 sierpnia 1944 roku dowodziła Kobiecymi Patrolami Minerskimi przy zdobywaniu budynku PAST-y (Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna) przy ul. Zielnej 39, wykonując dwa wyłomy w murach. Po wojnie pracowała jako lekarz. Dnia 14 listopada 1946 roku została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa, czyli urząd organów bezpieczeństwa państwa funkcjonujący w okresie stalinizmu w latach 1944-1956. Została skazana na dwanaście lat więzienia. Wypuszczono ją po dziesięciu latach. Po wyjściu na wolność pracowała w Liceum Medycznym nr 4, aż do przejścia na emeryturę. Została uhonorowana przez izraelski Instytut Yad Waszem tytułem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, za opiekę nad kilkoma osobami pochodzenia żydowskiego podczas okupacji.