Zofia Trzcińska-Kamińska

Była rzeźbiarką, malarką, należała do grup Młoda Sztuka i Rytm w Warszawie. Tworzyła portrety, rzeźby o tematyce sakralnej, historycznej, medale. Uczennica katolickiego ruchu konspiracyjnego.

Zofia Trzcińska-Kamińska urodziła się 26 grudnia 1890 roku w Wieprzcu w woj. lubelskim. Jej rodzice: Witold Trzciński i Zofia z Unrugów. Pierwsze lekcje rysunku pobierała w Lublinie, następnie odbyła studia zagraniczne: w Berlinie, gdzie uczyła się rzeźby pod kierunkiem prof. Levina-Funcke oraz malarstwa – u Lovisa Corintha, a następnie w Paryżu, gdzie przez rok uczyła się rysunku. W 1909 r. rozpoczęła naukę w Warszawie w prywatnej pracowni prof. Władysława Ślewińskiego. Tam poznała swojego przyszłego męża Zygmunta Kamińskiego, z którym pobrali się w tym samym, 1909 roku.

29 grudnia 1910 r. urodziło im się jedyne dziecko – córka Katarzyna. Katarzyna Kamińska była dwukrotnie zamężna I v. Morawska, II v. Czerwińska. Zmarła 17 sierpnia 1996 r. Jest pochowana na Starych Powązkach w grobie rodzinnym swoich dziadków Rajmunda i Felicji Kamińskich, rodziców Zygmunta Kamińskiego. W grobie jest również pochowany syn Katarzyny, Bartłomiej Morawski (24.11.1934 – 6.03.1961). Kwatera 54, rz. 5, m. 22.

We wrześniu 1915 r. niespodziewanie, w tajemnicy przed rodziną i mężem zajętym pracą dydaktyczną w Warszawie, Zofia zaciągnęła się w Lublinie do II Brygady Legionów Polskich. Odpowiednio ucharakteryzowana dla ukrycia płci, wyruszyła na front jako Zygmunt Tarło i przez półtora miesiąca służyła w kawalerii.

Po zakończeniu wojaczki zapisała się do warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych na kurs rzeźby u prof. Edwarda Wittiga. W 1918 wyjechała do Wiednia, gdzie rozpoczęła studia w Kunstgewerbeschule (Szkole Rzemiosł Artystycznych).

W 1919 r. otworzyła własną pracownię na Rynku Starego Miasta w Warszawie. Tu w 1921 powstała wykonana w białym marmurze rzeźba Jutrzenka, która w latach 30. XX w. została ustawiona w Łazienkach Królewskich.

W okresie II wojny została tercjarką dominikańską, zobowiązała się żyć według reguły świeckich dominikanów, przybrała wówczas imię Gertruda.

Zofia Trzcińska-Kamińska była docenianą i nagradzaną artystką o międzynarodowej sławie, uczestniczką dwóch ważnych wystaw światowych – w Paryżu w 1937 r. i Nowym Jorku w 1939r. Wygrała konkurs na projekt pomnika prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona w Poznaniu w 1927 r. W 1925 r. zaprojektowała złotą monetę z wizerunkiem króla Bolesława Chrobrego, wyróżnioną medalem na wystawie paryskiej, uważaną za jeden z najładniejszych numizmatów polskich.

W okresie międzywojennym przedmiotem zainteresowania Trzcińskiej-Kamińskiej były polskie postacie historyczne o szczególnym znaczeniu. Powstały wówczas między innymi popiersia Bolesława Chrobrego, Władysława Łokietka, Stefana Czarnieckiego, Stefana Batorego i „posąg Beliniaka” – żołnierza 1. Pułku Ułanów Legionów Polskich stojącego w zadumie nad płytą grobową.

Tworzyła również portrety sławnych współczesnych postaci, opracowywane w czasie seansów rzeźbiarskich z takimi modelami jak m.in. Stefan Żeromski, Stanisław Michalski, Zofia Kossak, Artur Górski, Franciszek Fiszer, Róża Czacka.

W Starym Domu Poselskim w Warszawie można obejrzeć alegoryczne reliefy jej autorstwa, a opracowane przez nią rzeźby zdobiły ołtarze na transatlantykach M/S „Piłsudski” i M/S „Batory”.

Była autorką pomników, wyobrażeń portretowych, rzeźb historycznych i religijnych. Projektowała monety, medale, ryngrafy, nagrobki. Brała udział w licznych wystawach krajowych i pokazach międzynarodowych. Wielokrotnie nagradzana i wyróżniana za swoje prace.

Jej karierę przerwał wybuch II wojny światowej. Warszawska pracownia Trzcińskiej-Kamińskiej została dwukrotnie zrujnowana, przepadła znaczna część jej dorobku. Po Powstaniu Warszawskim rzeźbiarka wraz z mężem Zygmuntem Kamińskim znalazła się w Częstochowie. Otworzyła pracownię rzeźbiarską w obserwatorium astronomicznym w parku pod Jasną Górą i rozpoczęła współpracę z fabryką artystycznych dewocjonaliów „Czyn”, która starała się o odnowę polskiego rynku pamiątek religijnych. Rzeźbiarka wykonywała dla wytwórni nowe wzory figur i płaskorzeźb religijnych.

Po 1945 roku sztuka kościelna stała się głównym nurtem twórczości Trzcińskiej-Kamińskiej. Artystka pozostała jej wierna do końca życia.

Zofia Trzcińska-Kamińska była autorką nagrobka jej męża Zygmunta Kamińskiego.

Zmarła 27 października 1977 roku w Warszawie. Zgodnie ze swoją wolą, Zofia Trzcińska-Kamińska została pochowana w habicie dominikańskim, jako członkini III Zakonu św. Dominika.

Nagrobek Zygmunta Kamińskiego i Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej jest pięćdziesiąty czwarty w rzędzie nagrobków w Alei Zasłużonych Cmentarza Stare Powązki, licząc od pierwszego nagrobka Władysława Reymonta z 1925 roku.

Wg ewidencji Cmentarza jest to Aleja Zasłużonych, Rząd 1, miejsce 79.

Nagrobek wykonany z piaskowca i granitu, na pionowej płycie przy murze ma kształt wysokiej steli. Od strony przedniej jest głęboka, ostrołukowa wnęka. W jej części górnej znalazło się płaskorzeźbione, przekute w piaskowcu w 1970 r. przedstawienie Matki Boskiej Częstochowskiej, będące kopią wypukłorzeźby Matki Bożej, znajdującej się w zwieńczeniu II Bramy Jasnogórskiej. Zwraca uwagę bogata dekoracja strojów Matki Bożej i Dzieciątka Jezus. Poniżej znajdują się inskrypcje zmarłego oraz jego żony Zofii Trzcińskiej-Kamińskiej.

Inskrypcje na płycie pionowej:

WITAJ. KRÓLOWO. MATKO

MIŁOSIERDZIA. ŻYCIE. SŁODYCZY

NADZIEJO. NASZA. WITAJ.

ET. JESUM. BENEDICTUM

FRUCTUM. VENTRIS. TUI

NOBIS. POST. HOC. EXSILIUM

OSTENDE. O. CLEMENS. O. PIA

O. DULCIS. VIRGO. MARIA.

(a Jezusa, błogosławiony Owoc żywota Twojego,

po tym wygnaniu nam okaż.

O łaskawa, o litościwa, o słodka Panno Maryjo)

Ś.P.

ZYGMUNT

KAMIŃSKI

GRAFIK I MALARZ

PROFESOR POLITECHNIKI

WARSZAWSKIEJ

WYCHOWAWCA POKOLEŃ

ARCHITEKTÓW POLSKICH

\ 22.XI.1888 + 12.X.1969

SŁUŻCIE. NARODOWI. I. SZTUCE

PROWADZĄCEJ. DO. BOGA

JAKO. ŹRÓDŁA. PIĘKNA.

Ś.P. ZOFIA

TRZCIŃSKA

KAMIŃSKA

RZEŹBIARKA

\ 26.XII.1890 + 27.X.1977

.

Na płycie nagrobnej na niemal całej powierzchni jest wyrzeźbiony wystający ponad powierzchnię płyty krzyż z piaskowca.